Voor wie nog niet bekend is met de voorstelling De zaak Shell, wat kunnen bezoekers verwachten?

Anoek: “De zaak Shell is een voorstelling gebaseerd op de revolutionaire rechtszaak die Milieudefensie in 2018 tegen Shell aanspande. Het is een rechtszaak die eigenlijk niet gaat over de vraag wie schuldig is, maar wie er verantwoordelijk is voor wat in deze klimaatcrisis. Dat maakt het interessant voor ons als makers, want schuld verlamt, verantwoordelijkheid activeert, dus dat creëert spanning. In de voorstelling zie je hoe verschillende hoofdrolspelers in de klimaatcrisis zich hierover uitspreken: Shell, de consument, de overheid, de burger en een jongere generatie. Elke partij schuift de verantwoordelijkheid door naar een andere partij.”

Rebekka: “Dat klinkt vrij droog, maar er zit een emotionele lading in dat doorschuiven. Je ziet hoe handig iedereen daarin is geworden, in het zo eloquent mogelijk doorschuiven totdat je bij de toekomstige generatie aankomt, in onze voorstelling gespeeld door een student die ik les gaf en veel demonstreerde voor een schonere toekomst. Zij kan het aan niemand meer doorschuiven, waardoor pijnlijk duidelijk wordt wie de rekening uiteindelijk betaalt. 

Jullie brengen een complexe rechtszaak naar het toneel. Wat was de grootste uitdaging bij het vertalen van juridische materie naar een meeslepend verhaal?

Rebekka: “De grootste hindernis was het vertalen van juridisch jargon en langdurige processen, vaak dagenlang, naar een verhaal van 90 minuten waar je geboeid naar luister en bovendien ook emotioneel blijft. Dus de vertaalslag van het hoofd naar het hart. We moesten de kern van de Milieudefensie‑zaak – de eis dat Shell haar bedrijfsvoering radicaal verandert – destilleren tot dramatische momenten die de verantwoordelijkheid van alle actoren zichtbaar maken.”

Anoek: “Daarom kozen we voor monologen waarin elk personage zijn of haar pleidooi houdt. Door het in persoonlijke verhalen te verpakken, vermijden we een saaie lezing en creëren we een narratief dat zowel informatief als meeslepend is. Het is moeilijk uit te leggen, je moet gewoon komen kijken om het mee te maken!”

Heeft het maken van deze voorstelling jullie eigen kijk op het onderwerp veranderd?

Anoek: “Ik denk dat we er zelf slimmer van zijn geworden. Als je je met dit onderwerp bezig houdt kan je, zeker als individu, overvallen worden door een gevoel van apathie. Zeker ook omdat er in deze moderne cultuur zoveel nadruk ligt op individuele verantwoordelijkheid. Een beter milieu? Begint bij jezelf. En als je iets agendeert over het klimaat, en je rijdt nog wel in een auto, dan word je als hypocriet bestempeld. Door deze voorstelling te maken, ervaar je op een emotionele manier dat het een systeemcrisis is, zonder dat je je ontslaat van individuele ambities op dat vlak. We hebben allemaal een eigen rol te spelen, maar zonder dat mensen het door hebben, herhalen ze tijdens het kerstdiner of de paasbrunch wat het grootkapitaal graag wil dat ze denken. 

Leg eens uit.

Rebekka: door alle verschillende stemmen achter elkaar te zetten, zagen we hoe het voor sommigen partijen wel heel goed uitkomt om steeds de verantwoordelijkheid naar de consument door te schuiven. De consument is namelijk geen partij, maar een verzameling individuen die allemaal anders reageren. De een gaat onder een deken van schuld liggen, de ander haalt z’n schouders op. Je kunt die partij dus niet aanspreken omdat het geen partij is. 

Voor wie is deze voorstelling echt een aanrader?

Anoek: “Voor iedereen die zich afvraagt waar de verantwoordelijkheid in de klimaatcrisis ligt; van Shell-medewerkers, tot beleidsmakers en gewone burgers, van activisten tot mensen die weinig met het onderwerp hebben gehad. We spelen deze voorstelling al bijna zes jaar en de zaal zit altijd vol met totaal verschillende mensen.”

Rebekka: “Maar ook voor theaterliefhebbers is het interessant. Er zit veel humor in en de personages zijn mensen van vlees en bloed waar je echt van gaat houden.”

Wat hopen jullie dat er bij het publiek blijft hangen nadat het doek is gevallen? 

Rebekka: ‘Wij hebben als motto van de voorstelling een quote van Oscar Wilde: to comfort the disturbed and to disturb the comfortable. Het hangt er dus maar net aan hoe je de zaal binnenkomt.